 Kastro, Thassos | Το Κάστρο βρίσκεται βορειοανατολικά των Λιμεναρίων προς το κέντρο του νησιού. Έχει υψόμετρο 450 μέτρα και όπως πολλά άλλα ορεινά χωριά, δεν φαίνεται από την ακτή. Αυτό βοήθησε στην προστασία του χωριού και των κατοίκων του από τις λεηλασίες των πειρατών μέσα στο χρόνο.
Οφείλει το όνομά του στα ερείπια ενός κάστρου που κάποτε υπήρχε εδώ. Ο Jacob Gatelluzzi, ένας Γενοβέζος στον οποίο ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας Εμμανουήλ II Παλαιολόγος έδωσε και τη Θάσο και το νησί της Λέσβου το 1414, έχτισε το κάστρο στη βουνοκορφή στην οποία βρίσκεται το χωριό. Η οικογένεια Gattelussi εξουσίαζε τη Θάσο για 40 χρόνια. Απόδειξη για αυτό αποτελούν οι τρεις πλάκες σε έναν τοίχο της Εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου.
|
 Αυτό το μοναχικό ορεινό χωριό είναι απομονωμένο από τον κόσμο και συνιστά ένα υπέροχο αξιοθέατο για να δείτε | Το χωριό ήταν εντελώς έρημο για πολλά χρόνια, καθώς οι κάτοικοι το εγκατέλειψαν για να δουλέψουν στα παράκτια χωριά. Πολλοί πήγαν σε πεδιάδες όπου καλλιεργούσαν τη γη τους και περιποιούνταν τα ελιόδεντρά τους. Άλλοι πήγαν σε ορυχεία μεταλλευμάτων για την εταιρία Spiedel που βρισκόταν στα Λιμενάρια. Άλλοι πήγαν ακόμη να δουλέψουν και σε άλλες χώρες, καθώς άκουγαν πως υπήρχε υψηλή ζήτηση σε εργάτες, με καλή πληρωμή. |  Το χωριό περιβάλλεται από βουνά |
 Το «κοιμώμενο» χωριό είναι πολύ γαλήνιο | Τα λίγα τελευταία χρόνια κάποια από τα παλιά σπίτια επισκευάστηκαν και χρησιμοποιούνται σαν θερινές κατοικίες ή για το Σαββατοκύριακο. Πέρα από αυτό, είναι κυρίως ένα «κοιμώμενο» χωριό στη διάρκεια του χρόνου, ειδικά το χειμώνα. Η σιωπή σπάει γύρω στις 18 Ιανουαρίου για την ημέρα του Αγίου Αθανασίου. Με κανονική διάρκεια μιας εβδομάδας, οι άνθρωποι πηγαίνουν στο Κάστρο για αυτή τη μεγάλη γιορτή και έχουν εορταστικές στιγμές με φαγητό, ποτό, μουσική και διασκέδαση. |
| Μπορείτε να πάτε στο Κάστρο από τα Λιμενάρια με αμάξι, που θα πάρει περίπου 35 λεπτά. Αν είστε πιο περιπετειώδεις προσπαθήστε να περπατήσετε από το Θεολόγο ή τα Λιμενάρια, μια ευχάριστη βόλτα στη φύση με μέση διάρκεια δύο με τρεις ώρες. Εάν επιλέξετε να οδηγήσετε, θα είναι καλύτερα να πάτε με ένα τζιπ ή με οποιοδήποτε ψηλό όχημα που δεν είναι πολύ κοντά στο έδαφος, καθώς ο δρόμος είναι κάτι παραπάνω από ένα βραχώδες μονοπάτι και μπορεί να βλάψετε το όχημά σας εάν δεν είστε προσεκτικοί. |  Το μεγαλύτερο μέρος του χωριού είναι ακόμη ακατοίκητο |
ΚΑΣΤΡΟ «Εκατό Χειμώνες Μοναξιάς» Ο παραδοσιακός οικισμός ξυπνά από το λήθαργό του για λίγες μόνο μέρες στον εορτασμό της μνήμης του Αγίου Αθανασίου. Τα μηνύματα προστασίας και ανάπτυξης του οικοτουρισμού δεν έχουν φτάσει εδώ ακόμη. Χτισμένο σε μια πετρώδη επίπεδη περιοχή στην ορεινή καρδιά της Θάσου και περιβαλλόμενο από βαθιά ρέματα και φαράγγια, το Κάστρο συντηρεί πολλά σημάδια του παρελθόντος, μεσαιωνικών ανεγέρσεων, και υπολείμματα των Gattelussi της Γενοβέζικης δυναστείας. Στη διάρκεια των αιώνων ο οικισμός πέρασε από περιόδους αίγλης και παρακμής, παρέμεινε ωστόσο ένα αιώνιο μέρος μυστικών και θαυμάτων, λίκνο του πολιτισμού και της αρμονικής συνύπαρξης ανθρώπων και φύσης. Στις παρούσες μέρες, έχοντας ήδη εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του, το Κάστρο βγαίνει από το λήθαργό του για λίγες μόνο μέρες στη μέση του χειμώνα, για να καταστεί πάλι το κέντρο της εορταστικής μέρας του Αγίου Αθανασίου. Μουσική και τραγούδια αντηχούν στους μεσαιωνικούς στενούς δρόμους και τις καμινάδες των σπιτιών και οι κάτοικοι συναντώνται γύρω από το μεγάλο κοινό τραπέζι, «το κουρμπάνι».
|  |
Οι εορταστικές μέρες περνούν πολύ γρήγορα και το Κάστρο εγκαταλείπεται ξανά στη φθορά του χρόνου και της βαρβαρότητας συγκεκριμένων αυθαίρετων διακανονισμών από το 1978. Φαίνεται πως θα έρθουν ακόμη περισσότερα χρόνια μοναξιάς μέχρι να προστατευτεί και να προωθηθεί. Σαν ένας αδιαπέραστος δακτύλιος… Χτισμένο σε υψόμετρο 450 μέτρων (το ψηλότερο όλων των οικισμών της Θάσου), το Κάστρο ήταν ένα φρούριο για τους Gattilussi της Γενοβέζικης δυναστείας που είχε το νησί στην κατοχή της στη διάρκεια της περιόδου 1414-1455. Με βάση τρεις επιγραφές που τώρα τοιχίζονται στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, η πρώτη οχύρωση του οικισμού έγινε το 1403, συμπεριλαμβάνοντας το κάστρο, το υδραγωγείο και τον πύργο. Η οικογένεια Gattilussi ενίσχυσε την οχύρωση μεταξύ 1414-1416.  | Μετά την τουρκική κατοχή, ο αριθμός των κατοίκων του Κάστρου φάνηκε να αυξάνεται με ανθρώπους από άλλους οικισμούς του νησιού και πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη. Η τρίτη επιγραφή, που φτιάχτηκε το 1462, αποδίδει την ανοικοδόμηση του Κάστρου σε δύο Κωνσταντινοπολίτες, τον Κωνσταντίνο και τον Ιωάννη. Η πραγματικότητα είναι ότι ο οικισμός έγινε ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο του νησιού που ήκμαζε μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Το Κάστρο οφείλει μερικώς την ιστορική του ταυτότητα στην τοποθεσία του. Ανεγέρθη σε μια επίπεδη βραχώδη περιοχή ανεπηρέαστη από τα βαθιά φαράγγια των γύρω βουνών και γι’αυτό έχει σχήμα ενός μικρού αδιαπέραστου δακτυλίου.
|
Στο κέντρο του οικισμού, το πιο επίπεδο μέρος του, η εκκλησία με το καμπαναριό της και την αψιδωτή καμάρα παραμένει ανάμεσα στα ερείπια μιας παλιάς καφετέριας και του σχολείου που κτίστηκε το 1897. Ένας ψηλός πέτρινος τοίχος με δυο εισόδους, η μια στην ανατολική και η άλλη στη βορειοδυτική πλευρά, καλύπτει αυτό το συγκρότημα. Στις βραχώδεις άκρες του οικισμού, ο περίβολος του σύγχρονου κοινοτικού νεκροταφείου-που συμπίπτει με το μεσαιωνικό περίβολο-και οι δεξαμενές με τις αψιδωτές οροφές υπάρχουν δίπλα στα ερείπια του πύργου που χρησιμοποιούνταν ως οστεοφυλάκιο. Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου χρονολογείται, σύμφωνα με την ιδιόκτητη επιγραφή της, πίσω στον Ιανουάριο του 1804. Βασισμένη στην παράδοση, η εκκλησία κατασκευάστηκε μέσα σε σαράντα μέρες, αφότου δόθηκε άδεια από τον Σουλτάνο. Δεδομένου ότι ο χρόνος ήταν σύντομος και όχι για χάσιμο, όλο το χωριό συμμετείχε στην κατασκευή. Οι πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή προέρχονταν από τα παλιά ερείπια του κάστρου. Αυτό εξηγεί τις τρεις μεσαιωνικές επιγραφές στο νότιο τοίχο της εκκλησίας. Η μία που απεικονίζει τον κανόνα των Gattillussi τοποθετήθηκε στην πόλη. Οι παλαιότεροι ακόμα θυμούνται την εκκλησία όπως ήταν, τον καιρό που χειροτονήθηκαν τέσσερις ιερείς. Δεν είναι τυχαίο που η εκκλησία είναι το επίκεντρο της περιοδικής ανάστασης του οικισμού. Είναι το μέρος όπου εξακολουθεί να γιορτάζεται η μνήμη του Αγίου Αθανασίου στις 18 Ιανουαρίου. Αρχιτεκτονικά, η εκκλησία είναι μια βασιλική με τρεις πτέρυγες και ξύλινη οροφή, με μια καμαρωτή αψίδα κατά μήκος της νότιας πλευράς όπου σκεπάζεται το «κουρμπάνι», το μεγαλύτερο τραπέζι για δείπνο που μοιράζονται όλοι οι κάτοικοι την ημέρα της γιορτής του Αγίου Αθανασίου.
|
| 
|
Είναι ένα τυπικό δείγμα της θασίτικης εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής που είχε ευρεία επιρροή σε όλες τις γύρω βαλκανικές περιοχές στη διάρκεια της τουρκικής κατοχής. Ένα Καθεστώς Προστασίας (;) Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου χαρακτηρίζεται ως ένα ιστορικό μνημείο υπό το πλαίσιο μιας υπουργικής απόφασης του 1980, «επειδή…είναι μια από τις παλαιότερες εκκλησίες της Θάσου και διατηρεί πολλά αυθεντικά στοιχεία, χρήσιμα για τη μελέτη της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα και της ιστορίας του νησιού γενικότερα». Υπόκειται σε προστασία από τη 12η Ανώτατη Υπηρεσία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (της Καβάλας) και από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Πηγή: Εφημερίδα «η Θασιακή» - Ειδική Έκδοση
 |
